Sigorta Terimleri Sözlüğü

Sigorta acentesi, bir sözleşmeye dayanarak sigorta şirketleri adına ve hesabına sigorta sözleşmelerine aracılık eden veya bu sözleşmeleri şirket adına yapan kişi ya da kuruluştur. Teklif hazırlığından poliçe düzenlemeye ve hasar sürecinde yardıma kadar sigortalıyla şirket arasındaki köprüdür.

Ayakta tedavi, hastaneye yatış gerektirmeden poliklinikte yapılan muayene, tahlil, görüntüleme ve fizik tedavi gibi hizmetleri kapsayan sağlık sigortası teminatıdır. Sağlık sigortalarında çoğunlukla yatarak tedaviye ek bir seçenek olarak sunulur.

Bina sigortası, konutun duvar, çatı, zemin ve sabit tesisatlar gibi yapı unsurlarını yangın, yıldırım, infilak, su basması ve fırtına gibi risklere karşı güvence altına alan sigortadır. Genellikle konut sigortası poliçesinin bina bölümü olarak düzenlenir.

DASK (Zorunlu Deprem Sigortası), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu kapsamında tapuya kayıtlı meskenler için yaptırılması zorunlu olan deprem sigortasıdır. Doğal Afet Sigortaları Kurumu tarafından yürütülür ve depremle birlikte deprem sonucu oluşan yangın, patlama ve yer kayması gibi hasarları binanın kendisi için karşılar.

Eşya (muhteviyat) sigortası, konuttaki mobilya, beyaz eşya, elektronik cihaz ve kişisel eşyaları yangın, hırsızlık, su basması ve benzeri risklere karşı güvence altına alan sigortadır. Kiracılar binayı değil eşyalarını sigortaladığı için özellikle önemlidir.

Fark ücreti (ilave ücret), SGK ile anlaşmalı özel hastanelerin, SGK'nın ödediği tutara ek olarak hastadan aldığı ücrettir. 5510 sayılı Kanun md. 73'e dayanır ve yasal bir tavanı vardır. Tamamlayıcı sağlık sigortası, poliçe kapsamındaki tedavilerde bu farkı karşılar.

Ferdi kaza sigortası, sigortalının iradesi dışında, ani ve dıştan gelen bir olay sonucu uğradığı kazalarda ölüm ve sürekli sakatlık gibi durumlar için poliçede yazan bedeli ödeyen sigortadır. Tedavi giderleri ve geçici iş göremezlik gibi teminatlar seçimli olarak eklenebilir.

Hasar, sigorta poliçesi kapsamındaki bir olayın (riziko) gerçekleşmesi sonucu sigortalı malda, kişide veya üçüncü kişilerde oluşan kayıptır. Hasar sigorta şirketine bildirildikten sonra eksper incelemesi ve tazminat süreci başlar.

Hasarsızlık basamağı, zorunlu trafik sigortasında primin indirimli mi yoksa artırımlı mı hesaplanacağını belirleyen 0 ile 8 arasındaki kademedir. İlk kez trafik sigortası yaptıranlar 4. basamaktan başlar; hasarsız geçen her dönem basamağı yükseltir, karşı tarafa ödenen tazminat düşürür. Bu sisteme halk arasında hasarsızlık indirimi denir.

İhbar süresi, sigorta ettirenin rizikonun (hasarın) gerçekleştiğini öğrendikten sonra durumu sigorta şirketine bildirmesi gereken süredir. Türk Ticaret Kanunu bildirimin gecikmeksizin yapılmasını ister; kaskoda bu süre genel şartlarda en geç beş iş günü olarak belirlenmiştir.

İkame araç, kaskolu aracınız kapsam dahilindeki bir hasar nedeniyle serviste onarımdayken kullanmanız için sağlanan geçici araçtır. Kasko poliçelerinde ek teminat veya paket hizmeti olarak sunulur; gün sayısı, yıllık kullanım adedi ve araç sınıfı poliçede yazar.

İhtiyari Mali Sorumluluk (İMS), zorunlu trafik sigortası limitlerini aşan ve üçüncü kişilere verilen maddi ve bedeni zararları, poliçede seçilen limit dahilinde karşılayan isteğe bağlı teminattır. Genellikle kasko poliçesine ek teminat olarak verilir; bazı şirketler ayrı poliçe olarak da sunar.

Kaza tespit tutanağı, trafik kazasının nasıl olduğunu, tarafları, araçları ve hasarları kayıt altına alan belgedir. Yalnızca maddi hasarlı kazalarda sürücüler tutanağı kendileri düzenleyebilir; yaralanma veya ölüm varsa tutanağı polis ya da jandarma tutar. Tutanak, sigorta şirketlerinin kusur ve tazminat değerlendirmesinin temel belgesidir.

Kısmi hasar, sigortalı aracın onarılarak kullanılabilir hale getirilebildiği hasardır. Kaskoda kısmi hasar halinde onarım masrafları ile aracın onarımın yapılabileceği en yakın yere kadar gerekli çekme ve nakil masrafları poliçe şartlarına göre ödenir.

Koasürans (müşterek sigorta), bir hasarın belirli bir oranının sigortalının kendi üzerinde kalmasıdır. Konut ve işyeri poliçelerindeki ihtiyari deprem teminatında hasarın en az %20'si sigortalıya, en fazla %80'i sigorta şirketine aittir. Terim ayrıca büyük bir riskin birden fazla sigorta şirketi arasında paylaşılması anlamında da kullanılır.

Konut asistans, konut sigortası poliçelerinde sunulan ve çilingir, su tesisatı, elektrik veya cam tamiri gibi acil ev hizmetlerini sağlayan ek teminattır. Hizmet genellikle sigorta şirketinin asistans çağrı merkezi aranarak alınır.

Lehtar, sigorta sözleşmesinde sigorta bedelini veya tazminatı almak üzere belirlenen kişidir. Terim özellikle hayat ve ferdi kaza gibi can sigortalarında kullanılır; lehtar sigortalının kendisi, eşi, çocukları, başka bir kişi veya kredi veren bir banka olabilir.

Muadil parça (eşdeğer parça), aracın orijinal parçası yerine kullanılan, orijinal parçayla eşdeğer nitelikte üretilmiş yedek parçadır. Kasko Genel Şartları'na göre hasar onarımında orijinal mi eşdeğer mi parça kullanılacağı poliçede belirtilir; belirtilmemişse sigortalının tercihi esas alınır.

Muafiyet, hasarın poliçede belirlenen tutar veya orana kadar olan kısmının sigortalının üzerinde kalmasıdır. Sigorta şirketi yalnızca muafiyeti aşan kısmı öder; hasar muafiyetin altında kalırsa tazminat ödenmez.

Poliçe, sigorta sözleşmesinin yazılı belgesidir. Sigortalı ile sigortacı arasındaki hak ve yükümlülükleri, teminat kapsamını ve prim tutarını gösterir.

Poliçe yenileme, süresi dolan bir sigorta sözleşmesinin yeni bir dönem için tekrar düzenlenmesidir. Yenilemede prim ve teminatlar, güncel tarife, sigorta bedeli ve hasar geçmişine göre yeniden belirlenir.

Prim, sigorta ettirenin sigorta güvencesi karşılığında sigorta şirketine ödediği bedeldir. Tutarı; sigortalanan riskin büyüklüğüne, seçilen teminatlara, sigorta bedeline, muafiyete ve sigorta süresine göre belirlenir.

Prim iadesi, sigorta sözleşmesi süresinden önce sona erdiğinde sigortacının sorumlu olmadığı döneme ait primin sigorta ettirene geri ödenmesidir. İade tutarı, sözleşmenin neden sona erdiğine ve ilgili genel şartlara göre gün esası veya kısa süre esası ile hesaplanır.

Rayiç bedel (rayiç değer), bir aracın belirli bir tarihteki piyasa değeridir. Kaskoda sigorta şirketi aracı hasar tarihindeki rayiç değerine kadar güvence altına alır; tam hasar veya çalınma halinde tazminat bu değere göre hesaplanır.

Reasürans, sigorta şirketlerinin üstlendikleri risklerin bir kısmını başka sigorta veya reasürans şirketlerine devretmesidir. Sigorta sektörünün sigortası olarak da tanımlanır.

SGK (Sosyal Güvenlik Kurumu), Türkiye'de sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işlemlerini yürüten kamu kurumudur. Genel sağlık sigortalıları ile bakmakla yükümlü oldukları kişilerin sağlık hizmeti giderleri, SGK'nın sağlık hizmeti sunucularıyla yaptığı sözleşmeler yoluyla karşılanır.

Sigortalı, menfaati sigorta ile güvence altına alınan ve hasar halinde tazminat hakkı doğan kişidir. Primi ödeyen ve sözleşmeyi imzalayan kişi ise sigorta ettirendir; ikisi çoğu zaman aynı kişidir ama farklı da olabilir. Riski üstlenen taraf sigortacı (sigorta şirketi), can sigortalarında bedeli alacak kişi ise lehtardır.

Tam hasar (halk arasında pert), kaskolu bir aracın onarım masraflarının hasar tarihindeki değerini aşması ve eksper raporuyla onarılamaz durumda olduğunun tespit edilmesidir. Bu durumda sigorta şirketi aracın rayiç değerini öder ve poliçenin teminatı sona erer.

Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS), SGK güvencesi olan kişilerin SGK ve sigorta şirketiyle anlaşmalı özel hastanelerde ödediği fark (ilave) ücretini poliçe kapsamında karşılayan özel sağlık sigortasıdır. Yasal dayanağı 5510 sayılı Kanun md. 98'dir.

Teminat, sigorta poliçesinin güvence altına aldığı risk ve bu risk için ödenecek azami tutardır. Poliçede yazan teminatlar dışında kalan bir hasar ödenmez; teminat kapsamındaki hasar ise poliçedeki limite kadar karşılanır.

Vize zorunlu seyahat sigortası, Schengen başta olmak üzere birçok ülkenin vize başvurusunda istediği, yurt dışında acil tıbbi tedavi ve tıbbi nakil giderlerini karşılayan seyahat sağlık sigortasıdır.

Yatarak tedavi, sigortalının hastaneye yatışı yapılarak uygulanan ameliyat, yoğun bakım, kemoterapi ve benzeri tedavileri kapsayan sağlık sigortası teminatıdır. Hangi işlemlerin yatarak tedavi sayılacağı (örneğin günübirlik cerrahi işlemler) poliçe tanımlarına göre değişir.

Zorunlu sigorta, kanunla yaptırılması mecburi tutulan sigortadır. Türkiye'de bireylerin en sık karşılaştığı zorunlu sigortalar, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na dayanan zorunlu trafik sigortası ve 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu'na dayanan Zorunlu Deprem Sigortası'dır (DASK).